Islamske finansije u Velikoj Britaniji | Bosna Bank International
Online servisi Finansiranja Štednja Računi Kartice Podrška Islamsko bankarstvo

Islamske finansije u Velikoj Britaniji

20.03.2019.

Piše: mr. Admir Mešković

Zahvaljujući podršci koju Vlada Velike Britanije pruža za razvoj islamskih finansija, ova država već više od decenije ima vodeću ulogu kada su u pitanju islamske finansije na Zapadu. Podrška države se ogleda u promociji islamskih finansija i izmjenama regulatornog okvira za poslovanje islamskih finansijskih institucija. U Velikoj Britaniji trenutno posluje preko deset islamskih banaka, od kojih su neke fokusirane samo na jedan tržišni segment (samo poslovi sa stanovništvom, samo sa pravnim licima ili samo investiciono bankarstvo) dok druge predstavljaju univerzalne bankarske institucije kakve imamo u BiH. 

Osim napora u prilagodbi regulative, Velika Britanija snažno promoviše edukaciju iz oblasti islamskih finansija. U ovoj državi se na godišnjem nivou održi veliki broj konferencija, seminara, ljetnih škola, kao i kurseva iz oblasti islamske ekonomije, bankarstva i finansija. Oko trideset univerziteta u Velikoj Britaniji u svojoj ponudi ima predmete, kurseve i čitave postdiplomske studije iz oblasti islamskih finansija. Upravo je i akademska zajednica dala značajan doprinos razvoju islamskih finansija kroz promociju, edukaciju i istraživačke radove. 

Prilagodba regulative

Još 2003. godine, vlada Velike Britanije uvela je posebna izuzeća za plaćanje poreza na promet nekretnina kako bi se izbjegle neželjene pristojbe kroz dvostruko oporezivanje koje su nastale kao rezultat struktura koje se koriste u islamskim hipotekarnim finansiranjima u Velikoj Britaniji. Pristup koji je Velika Britanija primijenila u ovom slučaju je prilagodba postojeće legislative poslovanju islamskih finansijskih institucija kroz odgovarajuće amandmane, na način da se islamske finansije posmatra kao podskup konvencionalnih finansija. Prvi zakon koji je regulirao poslovanje islamskih finansija je Finance Act iz 2005. koji islamske finansije definiše kao alternativne načine finansiranja i nastoji tretirati islamske finansijske instrumente kroz konvencionalno zakonodavno okruženje. Naprimjer, ukoliko je u islamskom bankarstvu određena kategorija nazvana profitom, tretirat će se isto kao i kamata u konvencionalnim finansijskim institucijama. Nova verzija ovog zakona u 2007. (The Finance Act 2007) je proširila opseg, regulirajući i sukuk kao tzv. islamske obveznice ali uz određene nejasnoće. Ova regulativa je nakon toga nekoliko puta unaprijeđena, čime je utrt put i za prvu emisiju sukuka u Velikoj Britaniji u 2014. godini u iznosu od 200 miliona funti. Ovim je Velika Britanija postala prva Zapadna država čija je državna vlada emitovala sukuk. Prije ovog slučaja, Njemačka pokrajina Saxony-Anhalt je 2004. učinila isto, ali je u pitanju nivo pokrajne. 

Finansiranje stanovništva

Islamsko finansiranje široke potrošnje u Velikoj Britaniji bazira se uglavnom na murabaha finansiranju. Prisutni su depozitni računi bazirani na podjeli rizika i profita kroz wakalu. Jedan od važnih nedavnih događaja u kada je u pitanju finansiranje stanovništva je osnivanje platforme Beehive koja se bazira na peer-to-peer finansiranju, uključujući i islamic windows koji koristi robnu murabehu. Beehive koristi usluge Shariah Review Bureau koji je licenciran od strane Centralne banke Bahreina, i koji ima ulogu Šerijatskog odbora. 

Kada je u pitajnu stambeno finansiranje u Velikoj Britaniji, primarni modeli koji se koriste su idžara sa kupovinom i kombinacija idžare i opadajuće mušareke, koja sadrži mnoge karakteristike hipotekarnog finansiranja. Drugi model primjenjuje i BBI u svom poslovanju, dok prvi model podrazumijeva plaćanje periodičnih renti banci te kupovinu stana na kraju perioda ugovora odjednom. 

Islamsko osiguranje

Islamska osiguravajuća društva u Velikoj Britaniji nude takaful proizvode strukturirane koristeći standardne ugovore islamskih finansija. London nastoji da postane središte takaful tržišta te je u julu 2015. godine osnovana i Islamic Insurance Association of London. Jedan od osnivača je i poznata Londonska osiguravajuća kompanija Lloyd's of London koja je osnovala i podružnicu u Dubaiju. 

Oporezivanje

Sama promocija ne bi urodila velikim plodom bez porezne reforme i izmjena finansijske regulative koje su omogućile ovako značajan razvoj islamskih finansija u Velikoj Britaniji. Već 2003. godine su uklonjeni problemi sa dvostrukim oporezivanjem u slučaju kupovine nekretnina, budući da u kombinaciji idžare i opadajuće mušareke imamo efektivno dvije kupovine imovine. Zakonima je ova oblast uređena tako da se oporezivanje islamskih ugovora vrši samo jednom. Također su uvedene određene prilagodbe u oporezivanju prenosa vlasništva sukuka kako bi se ubrzao razvoj ovog tržišta. Zajednička svrha svih spomenutih izmjena u regulativi je omogućavanje islamskim finansijskim ugovorima i instrumentima da imaju jednak tretman kao i konvencionalni. Suština rješenja poreznog tretmana je distinkcija prenosa prava vlasništva nad imovinom koja je rezultat stvarne kupoprodaje od prenosa koji je rezultat obavljanja Šerijatski-prihvatljive transakcije.